Beleidsnarratieven over mobiliteit in de zuidelijke Randstad

Het Mobiliteit en Verstedelijking (MoVe) programma is een regionaal samenwerkingsverband van overheden en vervoerorganisaties in de Zuidelijke Randstad. Het programma MoVe speelt een verbindende rol tussen het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, de provincie Zuid-Holland en de Metropoolregio Rotterdam - Den Haag (MRDH; samenwerking tussen 21 gemeenten), en de gemeenten Rotterdam en Den Haag (zie MoVe-website voor meer informatie). Daarnaast werkt het MoVe-programma nauw samen met de Stedelijke Alliantie van acht gemeenten in Zuid-Holland en de provincie. Het MoVe programma richt zich op de mobiliteit en verstedelijking in de Zuidelijke Randstad en verbindt hierbij samenwerkende partijen op meerdere bestuurslagen. De inhoudelijke scope van MoVe – mobiliteit en verstedelijking – raakt aan uiteenlopende vraagstukken rondom bereikbaarheid, woningbouw, leefomgeving, duurzaamheid en economische ontwikkeling.

Het MoVe-programma heeft recent een heroriëntatie ingezet op haar rol en positionering. Hierbij zijn vier kerndoelstellingen geformuleerd: Acteren als onafhankelijke verbinder in het mobiliteits- en verstedelijkingslandschap van de Zuidelijke Randstad. Opereren in de vrije ruimte tussen samenwerkingspartners en andere betrokken partijen, waar beleid, implementatie en belangen niet vanzelfsprekend samengaan. Benadrukken van samenhang en schuring tussen projecten en initiatieven vanuit samenwerkende partijen.

Zorgdragen voor een gezamenlijke richting voor de lange termijn (2040 en verder) zodat projecten, initiatieven en investeringen bijdragen aan één gedeeld toekomstbeeld. Daarnaast groeit binnen en buiten het programma de aandacht voor brede welvaart als richtinggevend perspectief: beleid wordt niet langer voornamelijk beoordeeld op economisch rendement, maar ook op effecten voor welzijn, leefomgeving, gezondheid, verdelingseffecten en toekomstige generaties. Steeds meer partijen zijn brede welvaart aan het vertalen naar de beleidspraktijk. Het is hierbij nog niet duidelijk of de beelden hierover en de invulling van het concept overeenkomen of verschillen.

Om te begrijpen waar de overeenkomsten en verschillen in de mobiliteitsvisies van de MoVepartners vandaan komen, is het nodig om verder te kijken dan de zichtbare beleidskeuzes. Deze verschillen wortelen vaak in onderliggende aannames, overtuigingen en waarden – de aspecten ‘onder de waterspiegel’ waar samenwerking feitelijk vorm krijgt. De beleidsnarratievenanalyse in deze studie richt zich juist expliciet op dit minder zichtbare niveau. Door beleidsnarratieven systematisch te analyseren wordt inzicht verkregen in deze onderliggende lagen. Beleidsnarratieven zijn de gedeelde verhalen binnen een groep of organisatie die bepalen hoe een situatie wordt geïnterpreteerd, welke doelen worden nagestreefd en welke waarden en aannames het beleid sturen (TNO, 2025). In de samenwerking rond mobiliteit en verstedelijking spelen deze narratieven dan ook een cruciale rol: zij geven betekenis aan opgaven, sturen keuzes en legitimeren het handelen van betrokken partijen.

Tegen deze achtergrond heeft TNO de analysemethode Beleidsnarratieven en brede welvaart ontwikkeld (TNO, 2025). In subparagraaf 2.3 wordt de in deze studie toegepaste methode verder toegelicht. Deze methode maakt inzichtelijk hoe beleidsnarratieven zijn opgebouwd, welke overtuigingen en waarden eraan ten grondslag liggen en in hoeverre brede welvaart expliciet of impliciet een rol speelt. Door beleidsnarratieven systematisch te analyseren en gezamenlijk te reflecteren op overeenkomsten en verschillen, ontstaat ruimte voor leren, dialoog en het versterken van een gedeelde richting.